C vitamini soğuk algınlığını önlüyor mu: Araştırmalar ne söylüyor?

Vitamin C takviyeleri kış aylarında soğuk algınlığına karşı yaygın bir önlem olarak tercih edilse de, yapılan geniş çaplı araştırmalar bu vitaminin hastalığı önleyici bir rol üstlenmediğini ortaya koyuyor. Bilimsel çalışmalar, düzenli C vitamini kullanımının soğuk algınlığına yakalanma riskini azaltmadığını, ancak hastalık başladığında belirtilerin şiddetini hafifçe azaltabileceğini göstermiştir.

İki Nobel Ödülü sahibi kimyager Linus Pauling, 1970’de yayımladığı kitapta günde 1000–2000 mg C vitamini almanın sağlığı desteklediğini savunmuş ve yüksek dozların soğuk algınlığını önleyebileceğini öne sürmüştür. Bu görüşler, Pauling’in kendi hesaplamalarına dayanmaktadır; ancak daha sonraki incelemeler bu iddiaları eleştirmiş ve destekleyici kanıtları zayıf bulmuştur. Çeşitli araştırmalar, Pauling’in önerdiği dozların yaygın olarak kabul görmediğini ortaya koymuştur.

2023 yılında yayımlanan, 2 736 sağlıklı bireyi kapsayan on araştırmanın meta‑analizi, günde en az 1000 mg C vitamini alan kişilerde ağır soğuk algınlığı belirtilerinde %15’lik azalma olduğunu rapor etmiştir. Hafif belirtilerin süresinde ise belirgin bir kısalma gözlenmemiştir. Araştırmaya göre, ağır belirtilerin beş gün sürmesi durumunda C vitamini bu süreyi ortalama 12 saat kısaltabilir; ancak hastalık belirtileri başladıktan sonra C vitamini almaya başlamanın belirgin bir faydası yoktur. Çocuk ve yetişkinlerde belirtilerin şiddeti ve süresi yaklaşık %8–14 oranında azalabilir, fakat bu fark günlük yaşamda oldukça küçüktür.

Yüksek dozda C vitamini uzun süre tüketildiğinde ishal, mide bulantısı, karın krampları ve şişkinlik gibi yan etkiler ortaya çıkabilir. Ayrıca böbrek taşı riskini artıran oksalat atılımı, aşırı demir birikimine yol açan demir emiliminin artışı ve bazı kanser tedavileri ile kolesterol düşürücü statinlerle etkileşim potansiyeli gibi sorunlar da rapor edilmiştir. Bu nedenle, özellikle yüksek dozlu ve düzenli takviye kullanmadan önce doktorla görüşmek önerilmektedir.