Şaşırdığımızda göz bebeklerimiz neden büyüyor? Bilim insanlarından dikkat çeken açıklama

Brown Üniversitesi’nden nörobilimci Matt Nassar ve ekibi, şaşırma durumunda göz bebeğinin büyümesinin beynin beklenmedik olaylara uyum sağlamasında önemli bir işaret olduğunu ortaya koydu. Çalışma, 63 sağlıklı yetişkin gönüllü ile gerçekleştirildi. Katılımcılara ekranda farklı renklerden oluşan görüntüler gösterildi; ilk aşamada daha önce gördükleri renkleri hatırlamaları istendi, ardından öğrendikleri renk dizilimlerine göre bir sonraki rengi tahmin etmeleri talep edildi. Araştırmacılar, göz bebeği çapındaki değişimleri ve beyin dalgalarını EEG ile ölçtü. Beklenmedik bir renk gösterildiğinde göz bebeği büyüdü ve belirli EEG dalgalarında artış gözlendi.

Elde edilen bulgular, beynin beklenmedik görüntülerle karşılaştığında eski beklentileri “sıfırladığını” ve öğrenme biçimini etkilediğini gösterdi. Görüntüler beklentileriyle örtüştükçe katılımcıların tahminlerine bağlılık artarken, beklenmedik görüntülerde bu bağlılık azaldı. Nassar, beynin mevcut zihinsel bağlamı koruduğunu, yeni bir durumla karşılaştığında bu bağlamı değiştirerek eski beklentilerin etkisini azalttığını belirtti.

Araştırma, beynin sapında bulunan locus coeruleus adlı küçük bir nöron kümesinin noradrenalin salınımıyla bu süreçte rol oynadığını gösterdi. Locus coeruleus bölgesinin etkinliğinin arttığı, göz bebeğindeki değişimler ve EEG ile ölçülen bazı beyin dalgalarıyla bağlantılı olduğu biliniyor. Bu mekanizma, beynin yeni bilgileri daha hızlı öğrenebilmesi için “temiz sayfa” oluşturduğu düşünülen bir uyarılma yanıtı olarak değerlendiriliyor.