BM’den hava kirliliği uyarısı: ‘Yılda 100 bin ek ölümle bağlantılı olabilir’

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) 2025 raporunda, iklim değişikliğiyle birlikte artan orman yangınlarının hava kirliliğinin en önemli kaynaklarından biri olduğunu belirtti. Gelişmiş ülkelerde sanayi ve ulaşımdan kaynaklanan kirliliğin düşmesine rağmen, orman yangınlarından yayılan PM2.5 parçacıklarının bu iyileşmeyi tersine çevirebileceği uyarısı raporda yer aldı. WMO’nun hava kalitesi ve iklim değişikliği raporu, iklim değişikliği ile hava kirliliğinin birbirine yakından bağlı olduğunu ve ikisinin birlikte ele alınmasının gerektiğini vurguluyor.

WMO Bilim Sorumlusu Lorenzo Labrador, “Şehriniz veya bölgeniz ne kadar temiz olursa olsun, orman yangınlarından kaynaklanan büyük miktarda kirlilik taşınırsa bu bölgelerdeki hava kalitesi de olumsuz etkilenebilir” dedi. Labrador, yangın dumanının çok uzak bölgelere taşınabileceği ve solunmasının vücut genelinde iltihaplanmaya ve akciğer hastalıklarına yol açabileceğini belirtti. Raporda, aşırı orman yangınları 1990’lardan bu yana üç katına çıkmış ve 2010‑2018 yılları arasında her yıl yaklaşık 100 bin ek ölüme katkıda bulunmuş olabileceği bildirildi. Yangın dumanı yılda fazladan 100 bin ek ölümle bağlantılı olabilir; bu, PM2.5 olarak bilinen çok küçük parçacıkların solunum yolu ile kalp‑damar hastalıklarına yol açabileceği açıklamasıyla destekleniyor.

2025’te Kanada kuzeyi, Rusya’nın bazı bölgeleri, Batı‑Orta Afrika ve İspanya’nın kuzeybatısı gibi bölgelerde, artan yangınlar nedeniyle PM2.5 seviyeleri uzun dönem ortalamalarının üzerine çıktı. Aynı zamanda, bu yıl İspanya, Fransa ve Yunanistan’da aşırı sıcaklar ve büyük orman yangınları gözlenmişti. WMO, bu gelişmelerin Dünya Sağlık Örgütü’nün hava kirliliği hedeflerine ulaşmayı daha da zorlaştırabileceğini ve hava kalitesi ile iklim değişikliğinin birlikte ele alınması gerektiğini bir kez daha hatırlattı.