BM’den hava kirliliği uyarısı: ‘Yılda 100 bin ek ölümle bağlantılı olabilir’

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), iklim değişikliğiyle birlikte artan ve şiddetlenen orman yangınlarının artık hava kirliliğinin en önemli kaynaklarından biri haline geldiğini raporladı. Gelişmiş ülkelerde sanayi ve ulaşım emisyonlarının düşmesine rağmen, yangın dumanının bu iyileşmeyi tersine çevirebileceği uyarısında bulundu. Rapor, hava kirliliği ile iklim değişikliğinin birbirine bağlı olduğunu ve ikisinin birlikte ele alınmasının zorunlu olduğunu belirtti.

WMO’nun verileri, orman yangınları ve egzoz dumanıyla yayılan PM2.5 parçacıklarının solunum yollarına derinlemesine nüfuz ettiğini ve solunum ile kalp‑damar hastalıklarıyla ilişkili olduğunu gösterdi. 1990’dan bu yana aşırı yangın dumanı olayları üç katına çıkmış, 2010‑2018 döneminde her yıl yaklaşık 100 bin ek ölümle bağlantılı olabileceği tahmin edildi. 2025’te Kanada kuzeyi, Rusya’nın bazı bölgeleri ve Batı‑Orta Afrika’da artan yangınlar sonucunda PM2.5 seviyeleri uzun dönem ortalamalarının üzerine çıktı; İspanya’nın kuzeybatısında da yaz sonu olağanüstü yangınların ardından yüksek kirlilik gözlendi.

WMO, dünya ısındıkça aşırı sıcakların daha sık, şiddetli ve uzun süreli hale geleceğini vurguladı. Bu yıl Avrupa’da İspanya, Fransa ve Yunanistan’da büyük orman yangınları meydana geldi. Bilim Sorumlusu Lorenzo Labrador, yangın parçacıklarının çok sayıda zehirli kimyasal taşıdığını ve solunmasının iltihaplanmaya ve akciğer hastalıklarına yol açabileceğini belirtti. WMO, bu gelişmelerin Dünya Sağlık Örgütü’nün hava kalitesi hedeflerine ulaşmayı daha da zorlaştırabileceğine dikkat çekti.