BM’den hava kirliliği uyarısı: ‘Yılda 100 bin ek ölümle bağlantılı olabilir’
Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) son yıllık raporuna göre, iklim değişikliğiyle birlikte artan sıcaklıklar ve şiddetli orman yangınları, küresel hava kirliliğinin en büyük kaynağı haline gelmiştir. Raporda, gelişmiş ülkelerde sanayi ve ulaşımdan kaynaklanan kirliliğin azalmasına rağmen, orman yangınlarından yayılan dumanın bu iyileşmeyi tersine çevirebileceği uyarısı yer almaktadır. WMO, hava kirliliği ile iklim değişikliğinin birbirini yakından etkilediğini ve ikisinin birlikte ele alınması gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca, artan yangın sıklığının Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) hava kalitesi hedeflerine ulaşmayı daha da zorlaştırabileceği belirtilmiştir.
WMO raporu, orman yangınlarından çıkan PM2.5 adı verilen çok küçük partiküllerin solunmasının kalp‑damar ve solunum hastalıklarına yol açabileceğini ortaya koymuştur. 1990’lardan bu yana aşırı yangın dumanı olaylarının üç katına çıktığı ve 2010‑2018 yılları arasında her yıl yaklaşık 100 bin ek ölümle ilişkilendirilebileceği bildirildi. 2025’te ise Kanada kuzeyi, Rusya’nın bazı bölgeleri ve Batı‑Orta Afrika’da artan yangınlar nedeniyle PM2.5 seviyelerinin uzun dönem ortalamalarının üzerinde olduğu tespit edilmiştir. İspanya’nın kuzeybatısı da yaz sonu büyük yangınlarının ardından yüksek kirlilik seviyelerine sahip bölgeler arasında yer almıştır. Aynı raporda, bu yıl Avrupa’nın bazı bölgelerinde, özellikle İspanya, Fransa ve Yunanistan’da aşırı sıcaklar ve büyük orman yangınlarının görüldüğü ifade edilmiştir.
WMO Bilim Sorumlusu Lorenzo Labrador, “Şehriniz veya bölgeniz ne kadar temiz olursa olsun, orman yangınlarından kaynaklanan büyük miktarda kirlilik taşınırsa bu bölgelerdeki hava kalitesi de olumsuz etkilenebilir” dedi. Labrador, yangın dumanı partiküllerinin çok sayıda zehirli kimyasal taşıdığını ve solunmasının vücutta iltihaplanma ile akciğer hastalıklarına yol açabileceğini belirtti. Bu bilgiler, küresel sağlık üzerindeki artan yükü gözler önüne sermektedir.
